Hoofd BHV en ploegleider BHV: wat doen ze en heb je ze nodig?

"Wie is hier het hoofd BHV?" vraag ik aan het begin van bijna elke training. Iedereen kijkt naar degene die de cursus geboekt heeft. Die kijkt naar mij. En dat is prima, want een hoofd BHV is niet verplicht, en een ploegleider BHV ook niet. De Arbowet vraagt dat je bedrijfshulpverlening goed georganiseerd is. Hoe je de mensen noemt die dat regelen, bepaal je zelf.

Bij de meeste bedrijven waar ik kom, kantoren en werkplaatsen met 5 tot 30 medewerkers, is er geen hoofd BHV en hoeft dat ook niet. Bij een ploegendienst, meerdere panden of een zorglocatie met bewoners ligt dat anders. Hieronder lees je wat beide rollen doen, wanneer je ze wél nodig hebt, hoe de opleiding hoofd BHV en de cursus ploegleider eruitzien en hoe je de taken belegt als je klein bent.

Wat doet een hoofd BHV?

Een hoofd BHV leidt de BHV-organisatie. Niet de brand, maar alles eromheen: dat er genoeg BHV'ers zijn, dat ze opgeleid zijn, dat ze oefenen en dat het op papier klopt. Het NIBHV noemt deze rol coördinator/hoofd BHV, en dat woord coördinator zegt precies wat het is.

De taken van een hoofd BHV op een rij:

• Het BHV-plan opstellen en actueel houden, met de rolverdeling per dienst en per locatie (zo maak je dat)
• Het aantal BHV'ers bepalen op basis van de RI&E, en bijsturen bij verloop, ziekte en vakantie
• Opleiding en herhaling inplannen en de vervaldata van de certificaten bewaken
• Oefeningen organiseren, minimaal één ontruimingsoefening per jaar, en de evaluatie omzetten in verbeteringen
• Middelen beheren: blussers, verbandkoffers, AED, portofoons, hesjes
• Contact houden met de directie (budget), de preventiemedewerker en de brandweer
• Tijdens een incident het overzicht houden en het aanspreekpunt zijn voor de hulpdiensten, als je voor de operationele variant kiest

Er zijn namelijk twee smaken. Het beleidsmatige hoofd BHV, de coördinator, werkt vóór en na het incident. Het operationele hoofd BHV staat er tijdens het incident zelf en stuurt dan meerdere ploegen aan. In kleinere bedrijven is dat dezelfde persoon, of is er alleen de eerste.

In de praktijk heet die persoon bij de meeste van mijn klanten anders: officemanager, HR-adviseur, hoofd facilitair of gewoon de preventiemedewerker. Ze doen de taken naast hun werk, zonder diploma hoofd BHV. Dat mag, en meestal gaat het goed, zolang de taken maar ergens belegd zijn.

Wat doet een ploegleider BHV?

Een ploegleider BHV geeft leiding aan de BHV'ers op het moment dat het misgaat. Ter plekke, in de minuten voordat de brandweer er is. In elke ontruimingsoefening zie ik hetzelfde: drie BHV'ers rennen naar de rook, niemand naar de verzamelplaats. De ploegleider is degene die niet rent, maar wijst.

De taken van een ploegleider BHV:

• De inzet bepalen: wie blust, wie ontruimt welke afdeling, wie vangt de brandweer op bij de ingang
• Overzicht en veiligheid van de ploeg: niemand alleen een ruimte met rook in, terugtrekken als het te groot wordt
• Communicatie: met de receptie of het hoofd BHV, met 112, en de overdracht aan de brandweer (wat brandt waar, wie is er nog binnen, waar hangt het brandmeldpaneel)
• Na afloop: verzamelplaats, koppen tellen, evalueren

Die overdracht heet in vaktaal de voorpostfunctie: de BHV is de voorpost van de professionele hulpdiensten. De ploegleider is de persoon die de brandweer bij aankomst in dertig seconden bijpraat. Zonder ploegleider staan er vijf BHV'ers om de brandweer heen die alle vijf iets anders zeggen.

Hoofd BHV, ploegleider of coördinator BHV: het verschil in één tabel

Coördinator BHV en hoofd BHV worden door elkaar gebruikt en betekenen in de praktijk hetzelfde: de persoon die de BHV-organisatie regelt. Het NIBHV heeft ze daarom in één diploma gestopt. De ploegleider is de enige rol die per definitie op de vloer staat als het alarm gaat.

Is een hoofd BHV verplicht? En een ploegleider?

Nee, allebei niet. Artikel 15 van de Arbowet zegt dat de werkgever zich laat bijstaan door werknemers die als bedrijfshulpverlener zijn aangewezen, en dat die "zodanig in aantal en georganiseerd" zijn dat ze hun taken naar behoren kunnen vervullen. Geen woord over een hoofd, een ploegleider of een coördinator. Ook de pagina over bedrijfshulpverlening van het Arboportaal noemt ze niet. Voor gebouwen met een brandmeldinstallatie komt daar Bbl artikel 6.20 bij: voldoende personen aangewezen om snel genoeg te ontruimen. Weer geen functies.

Wat wél verplicht is: dat de taken gedaan worden. Iemand moet het BHV-plan bijhouden, de herhaling plannen en de oefening organiseren, en die iemand staat met naam in het plan. Een taak zonder naam erbij doet niemand. Als een klant mij belt na een bezoek van de Arbeidsinspectie gaat het gesprek nooit over titels. Het gaat over de RI&E, het aantal BHV'ers per dienst en de datum van de laatste oefening.

Wanneer heb je wel een hoofd BHV of ploegleider nodig?

De wet geeft geen grens, dus hier mijn vuistregels na 14 jaar trainen:

• Twee of drie BHV'ers per dienst: geen ploegleider nodig. Spreek af wie de leiding neemt en zeg het hardop in de herhaling.
• Vijf of meer BHV'ers die tegelijk in actie komen: één ploegleider. Anders lopen er vijf mensen met een blusser en niemand met een plattegrond.
• Ploegendienst, meerdere verdiepingen of meerdere gebouwen op één terrein: per ploeg een ploegleider, en iemand die de ploegen aanstuurt. Dat is het operationele hoofd BHV.
• Meerdere vestigingen of meer dan zo'n vijftig medewerkers: dan is plannen, oefenen en vervaldata bewaken een taak op zich. Dat is het moment voor een coördinator/hoofd BHV, met of zonder diploma.
• Bewoners, patiënten, gasten of leerlingen die niet zelf naar buiten kunnen: vaste rolverdeling per dienst, ook 's nachts. Hoe dat in de zorg werkt lees je in BHV in de zorg.
• Verzamelgebouw: één coördinator voor het hele pand, afgestemd met de andere huurders. Hoe je dat regelt staat in hoeveel BHV'ers heb je nodig.

Wat ik bedrijven vooral aanraad: begin bij de vraag "wie neemt de leiding als het vanmiddag misgaat?" en niet bij "welk diploma moeten we halen?". Als het antwoord op de eerste vraag een naam is, ben je al verder dan de meeste bedrijven.

Opleiding hoofd BHV en cursus ploegleider BHV: wat je kunt verwachten

Wij geven deze opleidingen niet zelf, wij trainen BHV'ers. Maar ik krijg de vraag vaak genoeg om te weten hoe het zit. Alle drie de opleidingen lopen via de lijn van het NIBHV en worden door verschillende opleiders gegeven.

Cursus ploegleider BHV

De basiscursus ploegleider BHV duurt minimaal 16 uur: twee dagen of vier dagdelen. Je hebt een geldig BHV-diploma nodig om mee te doen. Op het programma: leidinggeven aan een ploeg, informatie verzamelen en een inzet plannen, opdrachten geven, communiceren met de hulpdiensten en de veiligheid van je eigen mensen bewaken. Het examen is een theorietoets met meerkeuzevragen en een praktijktoets. Reken op grofweg €450 tot €600 per persoon excl. btw, afhankelijk van de opleider.

Zoek je een BHV ploegleider cursus online? De theorie kan thuis via e-learning, het praktijkdeel niet: leiding geven aan een ploeg oefen je met een ploeg. Het certificaat is, net als bij BHV, in de praktijk één jaar geldig en de herhaling ploegleider BHV is een dag.

Opleiding hoofd BHV

Hier kies je eerst welk hoofd BHV je wilt zijn.

• Operationeel hoofd BHV: 20 uur, 4 uur e-learning met theorietoets en twee praktijkdagen met scenario's waarin je meerdere ploegen aanstuurt. Geldig BHV-diploma verplicht. Voor de persoon die er tijdens het incident echt staat.
• Coördinator/hoofd BHV (beleidsmatig): twee lesdagen, dan zo'n achttien weken om een BHV-beleidsplan voor je eigen bedrijf te schrijven, dan een examendag waarop je dat plan presenteert en een mondeling examen doet. Studiebelasting 60 tot 80 uur. Geen BHV-diploma nodig, wel mbo- of hbo-werkniveau. Voor de persoon die de organisatie trekt. De inhoud staat bij het NIBHV.

De prijzen lopen uiteen van ongeveer €700 tot €1.200 per persoon excl. btw, examen en diploma meestal inbegrepen. Voor de beleidsvariant geldt geen vaste vervaldatum; opleiders bieden wel opfrisdagen aan.

Mijn advies bij het kiezen: stuur de operationele variant alleen naar iemand die ook echt op de vloer staat als het alarm gaat. Een beleidsdiploma bij iemand die nooit meedoet aan de oefening is een map in de kast. Het certificaat is het bewijs, niet het doel.

Klein bedrijf? Zo beleg je de taken zonder hoofd BHV

Voor de kantoren, werkplaatsen en winkels waar ik het vaakst kom is dit genoeg:

1. Zet in het BHV-plan wie de BHV-organisatie trekt. Met naam. Meestal de preventiemedewerker of de meest ervaren BHV'er.
2. Wijs per dienst en per locatie aan wie de leiding neemt bij een incident. Dat is je ploegleider zonder diploma. Zeg het hardop tegen de rest van het team en oefen het in de herhaling.
3. Spreek af wie de brandweer opvangt en wat die persoon meeneemt: de plattegrond, de lijst van wie er binnen is, de sleutel van het brandmeldpaneel.
4. Houd de vervaldata bij. Voor onze eigen klanten doen wij dat: wij bewaken de geldigheid van het certificaat en bellen ruim voor de datum om de herhaling te plannen.
5. Eén herhaling en één ontruimingsoefening per jaar, met vijf minuten evaluatie erna. Wat misging, gaat op de lijst voor de volgende keer.

Dat is negentig procent van wat een hoofd BHV doet, zonder de drie cursusdagen. De andere tien procent komt vanzelf als je bedrijf groeit.

Eerst BHV'ers die het kunnen, dan pas titels

Een hoofd BHV met een prachtig beleidsplan en BHV'ers die de blusser nog nooit hebben vastgehouden: die combinatie kom ik tegen, en die beschermt niemand. Andersom werkt wel. Begin met een team dat het kan, kijk in de training wie van nature de leiding pakt, en bouw daar je rolverdeling omheen.

In de BHV Basiscursus (€160 p.p.) en de BHV Herhaling (€110 p.p., beide excl. btw) trainen we op jullie eigen locatie, en bij de ontruiming door het eigen pand oefenen we meteen wie coördineert en wie de brandweer opvangt. Actuele prijzen staan op de cursuspagina's, of bereken direct je prijs voor jullie groep. Ik bel na elke aanvraag even; zeg dan dat je twijfelt over de rolverdeling, dan neem ik het mee in de training.