BHV oefening: 12 voorbeelden voor je eigen werkvloer (en hoe vaak je oefent)

Bij het ontruimingsalarm heb je twee soorten collega's: die naar buiten lopen, en die eerst hun mail nog even afmaken. Raad eens voor wie de BHV'er terug moet. Precies daarvoor is een BHV oefening: een kort, praktisch oefenmoment van één tot drie uur, met één scenario op je eigen werkvloer. Minimaal één keer per jaar, en wie het echt wil kunnen oefent twee of drie keer.

Ik geef al 14 jaar BHV-trainingen en zie in elke herhaling hoeveel er in een jaar wegzakt. Hieronder lees je wat een BHV oefening precies is, hoe vaak je oefent, twaalf voorbeelden die je morgen kunt inplannen en de fouten die ik steeds terugzie.

Wat is een BHV oefening (en wat niet)?

Een BHV oefening is elk moment waarop je BHV'ers een noodsituatie naspelen om te kijken of het werkt: het handelen, de communicatie én het gebouw. Het is geen cursus en levert geen certificaat op. Het is ook iets anders dan de jaarlijkse BHV herhaling: die is een dagdeel waarin alle onderdelen langskomen, een oefening pakt er één uit en gaat daar diep op in.

De bekendste vorm is de ontruimingsoefening, waar het hele pand aan meedoet. Maar de meeste BHV oefeningen zijn kleiner: een reanimatie in het magazijn, een beginnende brand in de keuken, iemand die onwel wordt in de kantine. Klein, vaak en realistisch werkt beter dan groot en één keer per jaar.

Hoe vaak moet je oefenen?

De Arbowet zegt niet "zoveel keer per jaar". Artikel 15 eist dat je bedrijfshulpverlening doeltreffend is, en jij moet dat kunnen aantonen. In de praktijk is één ontruimingsoefening per jaar de ondergrens die inspectie, brandweer en verzekeraar verwachten.

Daar kan ik kort over zijn: wie één keer per jaar oefent, voldoet aan de regels. Wie twee of drie keer per jaar een kort oefenmoment doet, kan het ook echt als het erop aankomt. Wat je vorig jaar geleerd hebt, weet je nog voor ongeveer 40%. Welke 40%? Precies, dat weet je dus ook niet. Daarom oefenen we.

Hoeveel en welke oefeningen bij jouw bedrijf passen, volgt uit je RI&E: een kantoor met twintig man komt ver met een ontruiming en twee korte scenario's per jaar, een zorglocatie of een bedrijf met gevaarlijke stoffen oefent beter elk kwartaal. Leg de frequentie vast in je BHV-plan, dan is het geen goed voornemen meer maar een afspraak.

12 BHV oefeningen: voorbeelden voor je eigen werkvloer

Alle voorbeelden hieronder komen uit trainingen die ik heb gegeven. Ze duren een half uur tot een paar uur en hebben één ding gemeen: ze spelen zich af in jullie pand, met jullie spullen en jullie mensen.

Eerste hulp en reanimatie

1. Onwel achter de stapelaar. Een collega ligt tussen de stellingen, niet aanspreekbaar, de heftruck staat nog aan. De BHV'er moet de omgeving veilig maken, de ademhaling controleren en hulp regelen op een plek waar de ambulance niet zomaar komt. Leerdoel: eigen veiligheid eerst, ofwel "ikke, ikke, ikke en de rest kan stikken".

2. Reanimatie op een lastige plek. Niet op de mat in de trainingszaal, maar tussen twee bureaus, in het trappenhuis of in een krappe toiletruimte. Hoe krijg je de pop plat, waar zit je zelf, wie haalt de AED? Loop vooraf de reanimatie stappen en het stappenplan voor de AED door, en let vooral op de wissel na twee minuten.

3. De AED-speurtocht. Zet de klok aan en vraag drie collega's om de AED te halen. Je wilt hem binnen een minuut bij het slachtoffer hebben. Verrassend vaak weet niemand waar hij hangt, of zit de kast op slot en is de sleutel zoek. Het leerpunt zit niet in het rennen maar in wat je daarna ophangt en aanpast.

4. Verslikking in de kantine. Iemand grijpt naar zijn keel tijdens de lunch. Rugslagen, buikstoten, en dat laatste goed hard: doe maar alsof je hem niet mag. Mensen stoten standaard te zacht. Voor horeca en kinderopvang een van de belangrijkste oefeningen die er is.

5. Bewusteloos maar ademend. Een collega van twee meter die zich héél goed heeft ingeleefd in "bewusteloos" moet in de stabiele zijligging. Ziet er simpel uit, tot je het moet doen. Oefen het met de zwaarste collega die je hebt, niet met de lichtste.

Brand

6. Het blusmiddelenrondje. Vraag je BHV'ers welke blussers er in het pand hangen. Het eerste antwoord is steevast "ze zijn rood en ze hangen ergens", het tweede "we zullen wel poederblussers hebben". Loop daarna samen het pand door en bekijk per blusser waar hij voor bedoeld is. Kost een half uur, is de beste oefening die ik ken.

7. Beginnende brand tijdens de ochtenddienst. Een prullenbak of een apparaat in een kantoorruimte, met een oefenblusser en een blusbak buiten. Iedereen wil één keer in zijn leven een brandblusser leegspuiten. Bij ons mag dat, en daarna weet je ook meteen dat zo'n ding na tien seconden leeg is. Wie blust, wie belt, wie sluit de deuren?

8. Vetbrand in de keuken. Voor iedereen met een keuken of frituur: de blusdeken pakken, de deur dichttrekken, en vooral niet met water. In horeca is dit hét scenario, maar ook een bedrijfskantine met een frituurpan telt mee.

Ontruiming

9. De uitgang is geblokkeerd. Start een gewone ontruiming en zet halverwege de hoofdroute dicht met een bordje "rook". Nu moet het BHV-team omdenken, de vluchtroute omleggen en de groep bij elkaar houden. Dit is de oefening die laat zien of jullie ontruimingsplan klopt met het echte gebouw.

10. De mail-afmaker en de rokersplek. Spreek vooraf twee collega's aan: de een blijft zitten "om nog even iets af te maken", de ander gaat naar de rokersplek in plaats van de verzamelplaats, "want daar sta ik toch al". Kijkt de BHV'er of alle ruimtes leeg zijn? Klopt de telling op de verzamelplaats? Meestal niet, en dat is precies het leerpunt.

11. De tabletop. Plattegrond op tafel, koffie erbij, en het BHV-team loopt een scenario door: brand op de eerste verdieping, lift buiten gebruik, een bezoeker in een rolstoel. Wie doet wat, welke route, waar loopt het vast? Een uur, geen verstoring van het werk, en ideaal als voorbereiding op de echte ontruimingsoefening.

Combinatie en verrassing

12. Het LOTUS-scenario. Een collega die "even slachtoffer speelt" is voorspelbaar. Een LOTUS-slachtoffer dat echt reageert, terugpraat, in paniek raakt en ondertussen verandert, dwingt BHV'ers om uit te vragen, gerust te stellen en bij te sturen. Hoe echter de oefening, hoe rustiger je bent als het geen oefening is. Dit is de oefening waar groepen nog jaren over praten.

Kies er twee of drie per jaar uit die passen bij jullie risico's, en wissel af. Een team dat elk jaar dezelfde ontruiming oefent, wordt vooral goed in die ene ontruiming.

Zo zet je een BHV oefening op in zes stappen

1. Kies één leerdoel. Niet "alles oefenen", maar "de AED binnen een minuut bij het slachtoffer" of "de telling op de verzamelplaats klopt". Eén doel, één scenario.
2. Haal het scenario uit je RI&E. Oefen op wat bij jullie echt kan gebeuren: de stapelaar, de frituur, de bezoeker die de weg niet weet. Geen standaardriedeltje van een cursusruimte.
3. Bepaal wie het weet. Een aangekondigde oefening test de procedure, een onaangekondigde test de mensen. Begin aangekondigd, bouw op naar onaangekondigd. Zorg dat er altijd één persoon is die alles weet en kan afblazen.
4. Maak het veilig. Meld een ontruimingsoefening bij je alarmcentrale en beveiligingsbedrijf, anders staat de brandweer echt voor de deur. Bel nooit echt 112 in een oefening; laat de BHV'er hardop zeggen wat hij zou melden.
5. Draai de oefening en let op wat er misgaat. Niet ingrijpen als het niet direct gevaarlijk is. Een fout in de oefening is precies waarvoor je oefent.
6. Bespreek na en leg vast. Wat ging goed, wat niet, wat verandert er in het ontruimingsplan of het BHV-plan? Een oefening zonder evaluatie is gymnastiek: je bent wel in beweging geweest, maar je bent niets opgeschoten. Noteer datum, scenario en verbeterpunten; dat is meteen je bewijs voor inspectie en verzekeraar.

Een uitgebreide praktijkleidraad voor het opzetten van BHV- en ontruimingsoefeningen, van eenvoudig tot complex, vind je bij de Arbocatalogus Technische Groothandel.

De fouten die ik steeds terugzie

Alleen de grote ontruiming, één keer per jaar. Groot, veel gedoe, en daarna een jaar niets. Liever drie korte oefeningen van een uur dan één spektakel.

Altijd hetzelfde scenario. Als elke oefening "brand in de keuken, iedereen naar buiten" is, oefen je vooral hoe goed jullie zijn in die ene oefening. Wissel af tussen eerste hulp, brand en ontruiming.

Het slachtoffer is een collega die erbij ligt te lachen. Dan oefen je niets. Geef het slachtoffer een rol met instructies (bewusteloos, in paniek, wil per se zijn tas halen) of huur een LOTUS in.

Alleen de BHV'ers oefenen. Bij een echte ontruiming zijn de andere 95% van je collega's het probleem, niet de oplossing. Laat ze meedoen, minimaal één keer per jaar.

Geen evaluatie, geen aanpassing. De oefening is het meetmoment; de verbetering is het doel. Wie niets aanpast, kan de volgende oefening net zo goed overslaan.

BHV oefeningen online: alleen voor de theorie

Zoek je op "BHV oefeningen online", dan vind je proefexamens en kennisvragen. Prima om je theorie op te frissen vóór een herhaling of om nieuwe BHV'ers voor te bereiden: wij sturen die theorie zelf ook vooraf toe als e-learning of hand-out, zodat de trainingsdag helemaal praktijk is.

Maar verwar het niet met oefenen. Blussen, reanimeren en een groep naar buiten praten leer je met je handen en je stem, niet met een muisklik. Waarom online wel werkt voor theorie en niet voor de rest, lees je in BHV cursus online: wat kan er wél.

Zelf doen of laten begeleiden?

De oefeningen 3, 6, 10 en 11 kun je morgen zelf doen, zonder trainer en zonder kosten. Doe dat ook. Voor de scenario's met een echte blusser, een LOTUS-slachtoffer of een reanimatie die beoordeeld moet worden, is een trainer erbij wel zo verstandig: die ziet wat er misgaat en kan het direct corrigeren.

Wij doen dat op aanvraag, naast de BHV Basiscursus en de herhaling die je op de site vindt: een korte scenariotraining op jullie locatie, met een trainer, echte blussers en als je wilt een LOTUS-slachtoffer. Telkens andere scenario's, altijd met de mensen die er die dag ook echt zouden staan. Daar is geen vast programma en geen calculator voor, dus dat regelen we per mail. Geen PowerPoint, maar aan de slag.

Plan de eerste oefening voor het einde van het kwartaal

Kies vandaag één oefening uit de lijst, zet hem in de agenda en wijs iemand aan die hem trekt. Meer is het niet. Wil je een trainer erbij? Stuur me hieronder een mail met wat je wilt oefenen, dan hoor je wat er mogelijk is en wat het kost, en staat de eerste oefening binnen een paar weken.

Op aanvraag

Een trainer erbij voor je BHV oefening?

Scenariotrainingen met echte blussers of een LOTUS-slachtoffer regelen we op aanvraag, naast de basis en herhaling. Eén mail is genoeg: de tekst staat al klaar, jij vult de details in.

Mail Kim Stuur een appje Bel 06 44 78 68 83