BHV kinderopvang: wat is verplicht en hoe ontruim je met baby's en peuters?

Is BHV verplicht in de kinderopvang? Ja: elke werkgever moet bedrijfshulpverlening regelen, en een kinderdagverblijf of bso is daar geen uitzondering op. Alleen ziet BHV er hier anders uit dan op kantoor. Probeer maar eens te ontruimen met acht peuters aan een looptouw, van wie er één precies op dat moment zijn schoen kwijt is.

Op kantoor loopt iedereen bij het alarm zelf naar buiten. In de kinderopvang loopt bijna niemand zelf naar buiten: baby's moet je dragen of rijden, peuters moet je begeleiden en tellen. Daarom zet ik hieronder op een rij wat er in de kinderopvang verplicht is, wat het verschil is tussen BHV en kinder-EHBO, hoeveel BHV'ers je nodig hebt en hoe je ontruimt met de kleinsten. Ik baseer me daarbij op de wet en op de Arbocatalogus Kinderopvang, de afspraken die de branche zelf heeft gemaakt.

Is BHV verplicht in de kinderopvang?

Ja. Artikel 15 van de Arbowet verplicht elke werkgever om bedrijfshulpverlening te organiseren: mensen die eerste hulp verlenen, een beginnende brand bestrijden, alarmeren en ontruimen tot de hulpdiensten er zijn. Dat geldt voor een kinderdagverblijf, een bso en een peuteropvang precies zoals voor elk ander bedrijf. Hoe dat in het algemeen zit, lees je in is BHV verplicht.

Wat veel mensen niet weten: er bestaat geen wettelijk BHV-diploma. De Arbocatalogus Kinderopvang zegt het letterlijk. Hoeveel BHV'ers je nodig hebt en wat ze moeten kunnen, bepaal je zelf, op basis van je risico-inventarisatie en je bedrijfsnoodplan. Dat klinkt vrij, maar het betekent vooral dat je het moet kunnen uitleggen als iemand ernaar vraagt.

En er wordt gevraagd. Elke kinderopvangorganisatie moet volgens de Rijksoverheid een veiligheids- en gezondheidsbeleid hebben dat past bij de locatie, en ouders mogen dat inzien. De GGD komt minimaal één keer per jaar onaangekondigd langs bij elk kinderdagverblijf en elke bso.

BHV en kinder-EHBO: twee verschillende dingen

In de kinderopvang heb je allebei nodig, en ze worden vaak door elkaar gehaald.

Kinder-EHBO is dus geen vervanging voor BHV, en andersom. Een pedagogisch medewerker met een kinder-EHBO-certificaat weet wat te doen bij een kind dat zich verslikt, maar heeft daarmee nog niet geoefend hoe je met zes slapende peuters een brandende groepsruimte uit komt. Het verschil tussen de twee diploma's in het algemeen staat in verschil tussen BHV en EHBO. Hoe je een baby of kind reanimeert, lees je in reanimatie bij een baby of kind.

Hoeveel BHV'ers heb je nodig op een kinderdagverblijf?

Er staat geen aantal in de wet. De Arbocatalogus zegt: het aantal volgt uit de noodscenario's en de taken die op dat moment heel snel en tegelijk moeten gebeuren. Bij een ontruiming in de kinderopvang zijn dat er veel. Iemand alarmeert, iemand haalt de baby's, iemand begeleidt de peuters, iemand controleert de slaapkamers en de toiletten, iemand neemt de presentielijst mee.

Drie dingen die ik bedrijven altijd meegeef:

• Kijk naar de randen van de dag. Om tien uur staat de hele groep er. Maar om kwart over zeven, of om half zeven 's avonds, is er soms maar één medewerker met een handvol kinderen. Ook dan moet er een BHV'er zijn die weet wat er moet gebeuren.
• Reken met verlof, ziekte en parttimers. De Arbocatalogus noemt het zelf. Een rooster met drie BHV'ers die nooit tegelijk werken, is in de praktijk één BHV'er.
• Hoe kleiner de locatie, hoe meer iedereen alles moet kunnen. Op een kleine locatie kun je de taken niet verdelen. Dan is het simpel: iedereen die met kinderen werkt, kan alarmeren en ontruimen.

Hoe je het aantal precies uitrekent, staat in hoeveel BHV'ers per medewerker. De vuistregel "één op de vijftig" is overigens een fabel, in de kinderopvang al helemaal.

Ontruimen met baby's en peuters

Dit is waar de kinderopvang echt anders is dan elk ander bedrijf. De Arbocatalogus noemt het zelfredzaamheid: kan iedereen zelf vluchten, of heeft iemand hulp nodig? In de kinderopvang is het antwoord bijna altijd het tweede. Net als in de zorg moet je dus vooraf weten wie wie meeneemt.

Wat er in een ontruimingsplan voor de kinderopvang hoort:

• Wie neemt welke kinderen mee. Per groep vastgelegd, niet "wie er toevallig staat".
• Hoe je baby's vervoert. Vier baby's tegelijk dragen lukt niemand. Veel kinderdagverblijven werken met een bedje op wielen of een evacuatiebedje waar meerdere baby's in passen. Check wel of het door de deuren en over de drempels van je vluchtroute past.
• Hoe je peuters begeleidt. Een looptouw of een vaste "pak elkaars hand"-afspraak die ze kennen van het buitenspelen.
• Wie de slaapkamers controleert. Een slapende peuter roept niet als het alarm gaat.
• De presentielijst. Wie is er vandaag? Zonder lijst weet je bij de verzamelplaats niet of iedereen er is.
• De verzamelplaats. Liefst met een plek om te schuilen, want kinderen in sokken en een rompertje staan in november niet lang buiten.
• Ouders informeren. Wie belt, en wat zeg je?
• Afspraken met medegebruikers. Zit je in een kindcentrum met een basisschool of deel je een pand, leg dan vast wie wat doet.

Let ook op wat er in de vluchtroute staat. Een gang vol kinderwagens is gezellig bij het brengen, maar niet als je er met een evacuatiebedje doorheen moet. Hoe je een ontruimingsplan stap voor stap opbouwt, staat in ontruimingsplan maken. Daar staat ook hoe wij op aanvraag kunnen helpen, altijd na een rondje door je pand.

Brandveiligheid op de groep

Een brand voorkomen is makkelijker dan ontruimen. De Arbocatalogus Kinderopvang noemt een paar dingen die je op de groep in de gaten houdt:

• Kaarsen en kerstversiering. Gezellig in december, maar het blijft open vuur en brandbaar materiaal naast een groep kinderen.
• Waterkokers en keukenapparatuur op de groep: niet op de rand van het aanrecht, niet onbeheerd aan.
• Accu's die opladen. Laad ze niet op in de vluchtroute.
• Stoffering en aankleding. Kies waar het kan voor brandvertragend materiaal.

Loop daarnaast regelmatig een veiligheidsronde: zijn de vluchtwegen vrij, gaan de nooduitgangen open, en weet iedereen waar de blusdeken hangt? Deel je het gebouw, spreek dan af wie welke ruimtes controleert.

Hoe vaak oefen je in de kinderopvang?

De Arbocatalogus Kinderopvang is hier duidelijk over:

• Minimaal één ontruimingsoefening per jaar, met het hele pand. Test daarbij ook jaarlijks de afspraken met derden van wie je afhankelijk bent, zoals de school naast je.
• BHV'ers oefenen minimaal twee keer per jaar actief. Liefst in de eigen werksituatie, niet in een zaaltje.

Dat sluit aan bij hoe ik erover denk: één herhaling per jaar is het minimum, niet de norm. Wie twee of drie keer per jaar kort oefent, kan het ook echt als het erop aankomt.

Oefenen hoeft niet groot te zijn. De Arbocatalogus noemt van alles, van een volledige ontruiming tot een oefening met poppetjes op een plattegrond. En het mag ook gewoon leuk zijn. Kinderen kunnen meedoen als spel: wie weet de weg naar de verzamelplaats, wie kan het snelst zijn jas aan? Dan is het bij een echt alarm geen vreemde situatie meer. Ideeën voor korte oefeningen vind je bij BHV oefening.

Wat moet een BHV-cursus voor de kinderopvang bevatten?

Een goede BHV-cursus voor de kinderopvang gaat over jullie pand, jullie groepen en jullie kinderen. Een algemene cursus in een zaaltje leert je ontruimen in een gebouw waar je nooit meer komt. Dat is precies waarom de Arbocatalogus zegt dat je een opleider moet kiezen die maatwerk levert.

Wat ik in een training voor de kinderopvang zou willen zien:

• Ontruimen in je eigen pand, met de bedjes en het looptouw die jullie echt gebruiken, en een rondje langs de vluchtroutes en blusmiddelen.
• Scenario's die bij jullie passen. Een brandje in de keuken tijdens het fruitmoment. Een collega die onwel wordt terwijl die alleen op de groep staat.
• Wie doet wat, oefenen tot iedereen zijn rol kent. Ook bij een kleine bezetting.

Kinder-EHBO is een aparte cursus met een eigen erkend certificaat. Die blijft nodig naast de BHV.

BHV op locatie voor jullie kinderopvang

In de BHV Basiscursus (€160 p.p.) en de BHV Herhaling (€110 p.p., beide excl. btw) trainen we altijd op jullie eigen locatie, vanaf 4 deelnemers, en oefenen we het ontruimen in jullie eigen pand. Actuele prijzen staan op de cursuspagina's, of bereken direct je prijs.

Ik bel je na elke aanvraag even. Wil je dat ook kinderreanimatie aan bod komt, of het ontruimen met baby's? Zeg het dan in dat gesprek, dan kijken we samen wat er mogelijk is.