BHV in de bouw: de lastigste werkplek om het goed te regelen

Op een bouwplaats is de vluchtroute van vorige week deze week een pallet stenen, staat de steiger ergens anders en was de helft van de mensen er vorige maand nog niet. Daarom is BHV in de bouw het lastigst van alle sectoren om goed te regelen, en tegelijk het hardst nodig: nergens vallen meer zware ongevallen. Verplicht is het sowieso, voor de hoofdaannemer én voor elke onderaannemer met eigen personeel.

Ik train al 14 jaar BHV'ers, ook op bouwplaatsen en in werkplaatsen. Hieronder hoe je het sluitend krijgt: wat de wet vraagt, de risico's die de bouw anders maken, het aantal BHV'ers, en de vraag die ik het vaakst krijg: "maar we hebben toch VCA?"

Is BHV verplicht op de bouwplaats?

Ja, en voor iederéén. De Arbowet legt de BHV-plicht bij elke werkgever, dus BHV is verplicht voor de hoofdaannemer én voor elke onderaannemer die met eigen mensen op het project staat. "De hoofdaannemer regelt dat wel" is geen juridische werkelijkheid, hooguit een praktische afspraak, en dan moet die afspraak wél zwart-op-wit staan, bijvoorbeeld in het V&G-plan van het project.

Waarom BHV op de bouwplaats anders is

Vier dingen maken BHV op de bouwplaats fundamenteel anders dan in een pand:

1. De locatie verandert continu. Vluchtroutes, verzamelplaats en de plek van blusmiddelen kloppen alleen als iemand ze bijhoudt terwijl de bouw vordert. Plan daarom ook je ontruimingsoefening niet één keer per project, maar per fase.
2. Er werken bedrijven door elkaar. Hoofdaannemer, onderaannemers, zzp'ers: bij een incident moet in één seconde duidelijk zijn wie BHV'er is, ongeacht op wiens loonlijst die staat.
3. De taal. Op veel projecten is Nederlands niet de enige werktaal. Een alarminstructie die de helft van de ploeg half begrijpt, is er geen; werk met pictogrammen, vaste signalen en instructies in meerdere talen.
4. De ambulance kan je niet vinden. Een bouwplaats heeft vaak geen adres, wel een hek met drie ingangen. Spreek af wie 112 belt, welke omschrijving van de locatie wordt doorgegeven en wie de ambulance bij de ingang opvangt. Dit detail redt meer tijd dan welke verbandtechniek ook.

De risico's die je moet afdekken

De RI&E van een bouwproject wijst ze vanzelf aan, maar dit zijn de klassiekers waar je BHV-organisatie op berekend moet zijn:

• Vallen van hoogte, de grootste. De BHV-regel die erin gestampt moet worden: slachtoffer níét verplaatsen (nek- en rugletsel), omgeving veilig maken, 112, luchtweg bewaken.
• Beknelling door materieel of vallende last. Eerst de technische stap (machine uit, last zekeren), dan pas hulpverlenen; anders heb je zo een tweede slachtoffer.
• Brand door laswerk en slijpwerk. Blusser én branddeken binnen handbereik bij elke vuurbelasting, en een vergunning of vaste afspraken voor heet werk.
• Stroom. Eerst spanning eraf, dan pas aanraken.
• BHV gevaarlijke stoffen en stof: van kit en epoxy tot kwartsstof; zorg voor een oogspoelfles in de keet en weet wanneer je 112 belt bij inademing.
• Sleuven en bouwputten: instortingsgevaar en het risico op leidingen.

Voor de uitrusting geldt: een goed gevulde BHV-koffer in de keet is de basis, aangevuld met wat de bouw extra vraagt: brandwondengel, oogspoelfles, spalkmateriaal en op een groot terrein meerdere koffers en een AED die tegen weer en temperatuur beschermd hangt.

Hoeveel BHV'ers heb je nodig op een bouwplaats?

Er staat geen aantal in de wet; "1 op 50" is een fabel en je RI&E bepaalt wat passend is. Op de bouwplaats denk je daarbij anders dan in een pand:

• Per dienst en per zone, niet per bedrijf. Op een groot terrein met een ploeg in de kelder en een ploeg op vier hoog wil je in beide zones iemand die kan handelen.
• Tel iedereen mee, ook de mensen van onderaannemers en de zzp'ers die er deze week bij zijn.
• Plan op verloop. Ploegen wisselen per fase; check bij elke nieuwe fase of de BHV-dekking nog klopt in plaats van één keer bij de start.

Vuistregel uit mijn praktijk: op een bouwplaats wil je nooit dat er gezocht moet worden naar "die ene BHV'er". Meerdere mensen opleiden is goedkoper dan één ongeval met een te late respons.

"We hebben toch VCA?"

De vraag die ik op elke bouwplaats krijg. Het antwoord: VCA en BHV zijn twee verschillende dingen, en je hebt ze allebei nodig. VCA gaat over veilig wérken: risico's herkennen en ongevallen voorkomen. BHV gaat over wat je doet als het tóch misgaat: eerste hulp, blussen, ontruimen. Een ploeg vol VCA-passen zonder BHV'er staat bij een reanimatie met lege handen, en een BHV'er zonder veilige werkcultuur krijgt het te druk. VCA en BHV vullen elkaar aan; het een vervangt het ander niet.

Zo train je een bouwploeg

Een bouwploeg train je niet in een zaaltje met stockfoto's. Wij komen naar de bouwplaats of de werkplaats en oefenen daar de scenario's die er echt kunnen gebeuren: iemand onwel achter een stapelaar, een val van de steiger, een beginnende brand bij het slijpwerk. En ja, ook de stabiele zijligging. Die ziet er simpel uit, tot je hem moet doen met een collega van twee meter die zich héél goed heeft ingeleefd in "bewusteloos".

De BHV Basiscursus kost €160 per persoon, de herhaling €110 (excl. btw, inclusief e-learning vooraf en digitaal certificaat), vanaf 4 deelnemers, ook in het Engels voor internationale ploegen. Bereken in één minuut wat het voor jullie project kost, dan prikken we een moment dat in de planning past, desnoods vóór de eerste schaft.